Ten serwis używa cookies do prawidłowego funkcjonowania

Informujemy, iż w celu optymalizacji treści dostępnych w naszym serwisie, dostosowania ich do Państwa indywidualnych potrzeb korzystamy z informacji zapisanych za pomocą plików cookies na urządzeniach końcowych użytkowników. Pliki cookies użytkownik może kontrolować za pomocą ustawień swojej przeglądarki internetowej. Dalsze korzystanie z naszego serwisu internetowego, bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej oznacza, iż użytkownik akceptuje stosowanie plików cookies. Czytaj więcej…

Zrozumiałem

logo

Żródło RI

dr inż Ewa Zaborowska

Kolejne zmiany wymagań energetycznych dla nowych i modernizowanych budynków nadają coraz większe znaczenie źródłom energii do ogrzewania i przygotowania ciepłej wody użytkowej oraz sposobom wentylacji, gdyż to w nich tkwi największy potencjał osiągnięcia standardu budynków okołozeroenergetycznych. Największe efekty można osiągnąć poprzez łączenie różnych działań dających kilkuprocentowe oszczędności,  a skumulowany zysk pozwala zredukować zapotrzebowanie na nieodnawialną energię pierwotną do poziomu wymaganego przepisami techniczno-budowlanymi.

Od wprowadzenia systemu oceny energetycznej budynków minęło osiem lat, w trakcie których nastąpiło wiele istotnych zmian.

Obecnie obowiązki związane z wydawaniem i przekazywaniem świadectw charakterystyki energetycznej budynków oraz przeprowadzaniem okresowych kontroli systemów ogrzewania i systemów klimatyzacji w budynkach reguluje ustawa o charakterystyce energetycznej budynków z 2014 r.

Przyjęty w kolejnym roku „Krajowy plan mający na celu zwiększenie liczby budynków o niskim zużyciu energii” określa kierunki działań zapewniające i promujące energooszczędność oraz zwiększenie pozyskania energii ze źródeł odnawialnych.

Przez „budynek o niskim zużyciu energii” należy rozumieć budynek spełniający wymagania związane z oszczędnością energii i izolacyjnością cieplną zawarte w przepisach techniczno-budowlanych obowiązujące od 1 stycznia 2021 r., a dla budynków zajmowanych przez władze publiczne oraz będących ich własnością od 1 stycznia 2019 r.

Zgodnie z przyjętym harmonogramem etapem pośrednim są zmiany w zakresie wymagań minimalnych obowiązujące od 1 stycznia 2017.

Od 2015 r. obowiązuje nowe rozporządzenie w sprawie metodologii wyznaczania charakterystyki energetycznej budynku lub części budynku oraz świadectw charakterystyki energetycznej. Reguluje ono sposób wyznaczania tej charakterystyki, także metodą opartą na faktycznie zużytej ilości energii, obliczeniach dotyczących wielkości emisji CO2 oraz udziale OZE w rocznym zapotrzebowaniu na energię końcową.

Rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego nakłada w nowelizacji rozszerzony obowiązek wzięcia pod uwagę przed rozpoczęciem budowy (o ile są dostępne) technicznych, środowiskowych i ekonomicznych możliwości realizacji wysokoefektywnych systemów alternatywnych z wykorzystaniem energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych, w tym z pomp ciepła.

Należy również mieć na uwadze zmieniające rynek urządzeń rozporządzenia Komisji Europejskiej wydawane na podstawie przepisów dyrektywy 2009/125/WE  ustanawiającej ogólne zasady ustalania wymogów dotyczących ekoprojektu dla produktów związanych z energią. Obowiązujące przepisy wykonawcze dotyczą m.in. ogrzewaczy pomieszczeń i ogrzewaczy wielofunkcyjnych, podgrzewaczy wody i zasobników ciepłej wody, pomp, systemów wentylacyjnych, klimatyzatorów i wentylatorów.

Przykładowym efektem wprowadzonych wymagań w zakresie efektywności energetycznej jest praktyczne wycofanie z obrotu kotłów niekondensacyjnych na paliwa ciekłe i gazowe o znamionowej mocy cieplnej do 400 kW.

Analiza charakterystyki energetycznej wielorodzinnego budynku mieszkalnego została przeprowadzona przez autorkę w początkowej fazie wdrażania systemu oceny energetycznej budynków.

Dynamiczne zmiany w regulacjach prawnych spowodowały konieczność ponownego spojrzenia na to zagadnienie. Ocena możliwości spełnienia zaostrzonych wymagań w zakresie wskaźnika EP budynku jednorodzinnego przeprowadzona w pracy wskazała na znaczenie wyboru wysokosprawnego źródła ciepła, wykorzystania odnawialnych źródeł energii, a także odpowiedniego ukształtowania bryły budynku.

W odniesieniu do budynku mieszkalnego wielorodzinnego zwrócono ponadto uwagę na konieczność poniesienia znaczących kosztów inwestycyjnych związanych z wprowadzanymi usprawnieniami oraz prawdopodobne zmniejszenie powierzchni użytkowej.

Wykazano, że zastosowanie alternatywnych źró­deł energii może być korzystniejsze od rozwiązań konwencjonalnych, zarówno pod względem wysokości nakładów inwestycyjnych, jak i kosztów w cyklu życia. Konieczność zastosowania źródeł odnawialnych, w tym w zakresie energii elektrycznej (systemy PV) do zasilania urządzeń pomocniczych w systemach technicznych, podkreślono również w pracy.

Wymagania WT2014, WT2017, WT2021 dotyczące wznoszenia budynków!

(źródło Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej)

Budynek i jego instalacje ogrzewcze, wentylacyjne, klimatyzacyjne, ciepłej wody użytkowej, a w przy­padku budynków użyteczności publicznej, zamieszkania zbiorowego, produkcyjnych, gospodarczych i magazy­nowych - również oświetlenia wbudowanego, powinny być zaprojektowane i wykonane w sposób zapewniający spełnienie następujących wymagań minimalnych:

Wartość wskaźnika EP [kWh/(m2 • rok)] określającego roczne obliczeniowe zapotrzebowanie na nieodna­wialną energię pierwotną do ogrzewania, wentylacji, chłodzenia oraz przygotowania ciepłej wody użytko­wej, a w przypadku budynków użyteczności publicznej, zamieszkania zbiorowego, produkcyjnych, gospo­darczych i magazynowych - również do oświetlenia wbudowanego, obliczona według przepisów dotyczących metodologii obliczania charakterystyki energetycznej budynków, jest mniejsza od wartości obliczonych zgodnie ze wzorem:

 EP = EPh+W  + AEPC  + AEPl; [kWh/(m2  • rok)]

EPh+W - cząstkowa maksymalna wartość wskaźnika EP na potrzeby ogrzewania, wentylacji oraz przygotowania ciepłej wody użytkowej,
AEPc - cząstkowa maksymalna wartość wskaźnika EP na potrzeby chłodzenia,
AEPl - cząstkowa maksymalna wartość wskaźnika EP na potrzeby oświetlenia,

przy uwzględnieniu cząstkowych mak­symalnych wartości wskaźnika EP zawartych w poniższej tabeli:

Wskazniki EPHW

Wskazniki AEPC

W przypadku budynków o różnych funkcjach użytkowych maksymalne wartości wskaźnika EP określającego roczne obliczeniowe zapotrzebowanie budynku na nieodnawialną energię pierwotną do ogrzewania, wentylacji, chłodzenia, przygotowania ciepłej wody użytkowej i oświetlenia wbudowanego oblicza się zgodnie z poniższym wzorem:

EP = Ei (EPi • Af.) / Ei Afi; [kWh/(m2 • rok)]

EPi - maksymalna wartość wskaźnika EP określającego roczne obliczeniowe zapotrzebowanie na nieodnawialną energię pierwotną do ogrzewania, wentylacji, przygotowania ciepłej wody użytkowej, chłodzenia oraz oświet­lenia wbudowanego, dla części i-tej budynku o jednolitej funkcji użytkowej o powierzchni Afi, obliczona zgodnie z powyższym wzorem, przy uwzględnieniu cząstkowych maksymalnych wartości wskaźnika EP, 
Afi - powierzchnia użytkowa ogrzewana (chłodzona) i-tej części budynku o jednolitej funkcji użytkowej.

Wymagania osiągnięcia wartości EP uznaje się za spełnione, jeżeli okna oraz inne przegrody przeszklone i przezroczyste odpowiadają przynajmniej wymaganiom:

Normy okna i przegrody przeszklone

WYMAGANIA IZOLACYJNOŚCI CIEPLNEJ I INNE WYMAGANIA ZWIĄZANE Z OSZCZĘDNOŚCIĄ ENERGII

1. Izolacyjność cieplna przegród

1.1 Wartości współczynnika przenikania ciepła UC ścian, dachów, stropów i stropodachów dla wszystkich rodzajów budynków, uwzględniające poprawki ze względu na pustki powietrzne w warstwie izolacji, łączniki mechaniczne przecho­dzące przez warstwę izolacyjną oraz opady na dach o odwróconym układzie warstw, obliczone zgodnie z Polskimi Norma­mi dotyczącymi obliczania oporu cieplnego i współczynnika przenikania ciepła oraz przenoszenia ciepła przez grunt, nie mogą być większe niż wartości UC(max) określone w poniższej tabeli:

Wartości współczynnika przenikania ciepła UC przegród oszczędzanie energii

1.2 Wartości współczynnika przenikania ciepła U okien, drzwi balkonowych i drzwi zewnętrznych nie mogą być większe niż wartości U(max) określone w poniższej tabeli:

Wartości współczynnika przenikania ciepła UC okna drzwi oszczędzanie energii

1.3 Dopuszcza się dla budynku produkcyjnego, magazynowego i gospodarczego większe wartości współczynnika U niż UC(max) oraz U(max) określone w pkt 1.1. i 1.2., jeżeli uzasadnia to rachunek efektywności ekonomicznej inwestycji, obej­mujący koszty budowy i eksploatacji budynku.

1.4 W budynku mieszkalnym, zamieszkania zbiorowego, użyteczności publicznej, produkcyjnym, magazynowym i gospodarczym podłoga na gruncie w ogrzewanym pomieszczeniu powinna mieć izolację cieplną obwodową z materiału izolacyjnego w postaci warstwy o oporze cieplnym co najmniej 2,0 (m2 • K)/W, przy czym opór cieplny warstw podłogo­wych oblicza się zgodnie z Polskimi Normami

1.5 Izolacja cieplna przewodów rozdzielczych i komponentów w instalacjach centralnego ogrzewania, ciepłej wody użytkowej (w tym przewodów cyrkulacyjnych), instalacji chłodu i ogrzewania powietrznego powinna spełniać następujące wymagania minimalne określone w poniższej tabeli: 

Izolacja przewodów oszczędność energii

2. Inne wymagania związane z oszczędnością energii

2.1 We wszystkich rodzajach budynków współczynnik przepuszczalności energii całkowitej promieniowania słonecznego okien oraz przegród szklanych i przezroczystych g liczony według wzoru:

g = fc∙gn

gn - współczynnik całkowitej przepuszczalności energii promieniowania słonecznego dla typu oszklenia,
fC - współczynnik redukcji promieniowania ze względu na zastosowane urządzenia przeciwsłoneczne, w okresie letnim nie może być większy niż 0,35

Pkt 2.1 nie stosuje się w odniesieniu do powierzchni pionowych oraz powierzchni nachylonych więcej niż 60 stopni do poziomu, skierowanych w kierunkach od północno-zachodniego do północno-wschodniego (kierunek północ­ny +/- 45 stopni), okien chronionych przed promieniowaniem słonecznym elementem zacieniającym, spełniającym wyma­gania, oraz do okien o powierzchni mniejszej niż 0,5 m2

2.2 Wartości współczynnika całkowitej przepuszczalności energii promieniowania słonecznego dla typu oszklenia gn należy przyjmować na podstawie deklaracji właściwości użytkowych okna. W przypadku braku danych wartość gn określa poniższa tabela: 

Współczynnik całkowitej przepuszczalności energii promieniowania słonecznego gn

2.3 Wartości współczynnika redukcji promieniowania ze względu na zastosowane urządzenia przeciwsłoneczne fC określa poniższa tabela: 

Wartości współczynnika redukcji promieniowania

3.Warunki spełnienia wymagań dotyczących powierzchniowej kondensacji pary wodnej

3.1 W celu zachowania warunku, w odniesieniu do przegród ze­wnętrznych budynków mieszkalnych, zamieszkania zbiorowego, użyteczności publicznej, produkcyjnych, magazynowych i gospodarczych rozwiązania przegród zewnętrznych i ich węzłów konstrukcyjnych powinny charakteryzować się współ­czynnikiem temperaturowym fRsi o wartości nie mniejszej niż wymagana wartość krytyczna, obliczona zgodnie z Polską Normą dotyczącą metody obliczania temperatury powierzchni wewnętrznej koniecznej do uniknięcia krytycznej wilgotności powierzchni i kondensacji międzywarstwowej.

3.2 Wymaganą wartość krytyczną współczynnika temperaturowego fRsi w pomieszczeniach ogrzewanych do tempe­ratury co najmniej 20°C w budynkach mieszkalnych, zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej należy określać według rozdziału 5 Polskiej Normy, przy założeniu, że średnia miesięczna wartość wilgotności względnej powietrza wewnętrznego jest równa 9 = 50%, przy czym dopuszcza się przyjmowanie wymaganej wartości tego współczynnika równej 0,72.

3.3 Wartość współczynnika temperaturowego charakteryzującego zastosowane rozwiązanie konstrukcyjno-materia­łowe należy obliczać:

- dla przegrody - według Polskiej Normy,

- dla mostków cieplnych przy zastosowaniu przestrzennego modelu przegrody - według Polskiej Normy dotyczącej obliczania strumieni cieplnych i temperatury powierzchni

3.4 Dopuszcza się kondensację pary wodnej, wewnątrz przegrody w okresie zimowym, o ile struktura przegrody umożliwi wyparowanie kondensatu w okresie letnim i nie nastąpi przy tym degradacja materiałów budowlanych przegrody na skutek tej kondensacji.

4. Szczelność na przenikanie powietrza

4.1 W budynku mieszkalnym, zamieszkania zbiorowego, użyteczności publicznej i produkcyjnym przegrody ze­wnętrzne nieprzezroczyste, złącza między przegrodami i częściami przegród (między innymi połączenie stropodachów lub dachów ze ścianami zewnętrznymi), przejścia elementów instalacji (takie jak kanały instalacji wentylacyjnej i spalinowej przez przegrody zewnętrzne) oraz połączenia okien z ościeżami należy projektować i wykonywać pod kątem osiągnięcia ich całkowitej szczelności na przenikanie powietrza.

4.2 W budynkach niskich, średniowysokich i wysokich przepuszczalność powietrza dla okien i drzwi balkonowych przy ciśnieniu równym 100 Pa wynosi nie więcej niż 2,25 m3/(m • h) w odniesieniu do długości linii stykowej lub 9 m3/(m2 • h) w odniesieniu do pola powierzchni, co odpowiada klasie 3 Polskiej Normy dotyczącej przepuszczalności powietrza okien i drzwi. Dla okien i drzwi balkonowych w budynkach wysokościowych przepuszczalność powietrza przy ciśnieniu równym 100 Pa wynosi nie więcej niż 0,75 m3/(m • h) w odniesieniu do długości linii stykowej lub 3 m3/(m2 • h) w odniesieniu do pola powierzchni, co odpowiada klasie 4 Polskiej Normy dotyczącej przepuszczalności powietrza okien i drzwi

4.3 Zalecana szczelność powietrzna budynków wynosi:

- w budynkach z wentylacją grawitacyjną lub wentylacją hybrydową - n50 < 3,0 1/h;

- w budynkach z wentylacją mechaniczną lub klimatyzacją - n50 < 1,5 1/h.

4.4 Zalecane jest, by po zakończeniu budowy budynek mieszkalny, zamieszkania zbiorowego, użyteczności publicz­nej i produkcyjny został poddany próbie szczelności przeprowadzonej zgodnie z Polską Normą dotyczącą określania prze­puszczalności powietrznej budynków w celu uzyskania zalecanej szczelności budynków.